Przeglądy regałów magazynowych spełniają wymagania bezpieczeństwa wynikające z Kodeksu pracy, ogólnych przepisów BHP oraz normy PN-EN 15635. Regał standardowo nie podlega dozorowi UDT, ale pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne użytkowanie regałów, wyznaczyć osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo systemu składowania i zlecać ekspercki przegląd regałów w wymaganych odstępach.
- Podstawą organizacji kontroli jest PN-EN 15635 oraz przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy.
- W magazynie powinna działać osoba PRSES, czyli osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo urządzeń do składowania.
- System kontroli obejmuje przeglądy codzienne, przeglądy cotygodniowe i regularny przegląd wykonywany przez osobę kompetentną.
- Raport z przeglądu regałów powinien wskazywać uszkodzenia, poziom ryzyka, zalecenia, termin naprawy i termin kolejnej kontroli.
Jako producent i integrator systemów składowania Regał Expert projektuje, dostarcza, montuje i serwisuje regały na terenie całej Polski, dlatego patrzymy na przegląd nie tylko formalnie, ale przede wszystkim operacyjnie - przez pryzmat bezpieczeństwa ludzi, towarów i ciągłości pracy w magazynie.
Podstawy prawne: jakie przepisy regałów magazynowych regulują kontrolę?
Podstawy prawne kontroli regałów w Polsce tworzą przede wszystkim Kodeks pracy, rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP oraz norma PN-EN 15635. Kodeks pracy wskazuje, że pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie, w tym za organizację pracy oraz bezpieczny stan wyposażenia technicznego.
Ogólne przepisy BHP nakładają na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków eksploatacji wyposażenia, a w praktyce obejmuje to także regałowy system składowania. Ustawa o normalizacji porządkuje stosowanie Polskich Norm, natomiast normy projektowe i eksploatacyjne, takie jak PN-EN 15512, PN-EN 15620, PN-EN 15629 i PN-EN 15635, wyznaczają techniczne ramy projektowania, montażu, tolerancji oraz użytkowania.
Przegląd regałów magazynowych nie jest więc jedynie dobrą praktyką. To element wykazania, że pracodawca kontroluje stan techniczny regałów, reaguje na nieprawidłowości i ogranicza ryzyko wypadku. W razie kontroli PIP brak dokumentacji, brak tablic nośności albo ignorowanie zaleceń może zostać zakwestionowane jako naruszenie wymagań bezpieczeństwa.
Częstotliwość kontroli regałów magazynowych według PN-EN 15635
Zgodnie z PN-EN 15635 system kontroli dzieli się na inspekcję bieżącą, kontrolę prowadzoną przez osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo systemu składowania oraz przegląd ekspercki wykonywany przez osobę kompetentną. Częstotliwość zależy od intensywności pracy, rodzaju sprzętu transportowego i ryzyka kolizji, ale praktyczny model wygląda następująco:
| Rodzaj kontroli | Typowa częstotliwość | Osoba wykonująca przegląd | Zakres |
|---|---|---|---|
| Bieżąca kontrola regałów | Codziennie, podczas pracy zmianowej | Pracownik magazynu lub operator | Widoczne uderzenia, przechyły, brak zawleczek, uszkodzone ochraniacze, nieprawidłowo składowane palety |
| Okresowa kontrola wewnętrzna | Najczęściej raz w tygodniu | PRSES lub wyznaczony pracownik | Rejestr uszkodzeń, oznaczenia, kotwy, belki, ramy, zgodność z procedurą magazynu |
| Ekspercki przegląd regałów magazynowych | Co najmniej raz w roku | Zewnętrzny ekspert lub kompetentny inspektor | Ocena stanu technicznego regałów magazynowych, klasyfikacja ryzyka, raport, zalecenia naprawcze |
W wielu obiektach dodatkowo stosuje się przeglądy comiesięczne, szczególnie tam, gdzie wózki widłowe pracują intensywnie, alejki są wąskie, a rotacja towarów jest wysoka. Taki poziom kontroli nie zastępuje audytu eksperckiego, ale pomaga szybciej wykryć uszkodzenia i ograniczyć ryzyko narastania problemów.
Kto może wykonać profesjonalny przegląd regałów magazynowych?
Profesjonalny przegląd regałów angażuje osobę kompetentną, która zna konstrukcję regałów, zasady użytkowania, wymagania norm oraz typowe mechanizmy uszkodzeń. W praktyce oznacza to inspektora lub eksperta, który potrafi ocenić stan techniczny, sklasyfikować ryzyko i wskazać działania naprawcze bez konfliktu interesów operacyjnych.
PRSES to osoba odpowiedzialna za bieżące bezpieczeństwo w magazynie. Jej zadaniem jest prowadzenie rejestru uszkodzeń, zgłaszanie nieprawidłowości, pilnowanie blokad pól wyłączonych z eksploatacji oraz koordynacja napraw. PRSES nie musi być zewnętrznym audytorem, ale powinna znać zasady eksploatacji konkretnego systemu i mieć realny wpływ na decyzje magazynu.
Przegląd ekspercki wykonuje osoba niezależna od codziennej obsługi magazynu, co pozwala obiektywnie ocenić stan regałów. W ofercie Regał Expert znajdują się przeglądy eksperckie PRSES oraz przeglądy okresowe regałów zgodne z PN-EN 15635, z dokumentacją wynikową i zaleceniami dla użytkownika.
Co obejmuje przegląd techniczny regałów?
Przegląd techniczny regałów magazynowych obejmuje ocenę elementów nośnych, połączeń, kotwienia, geometrii, zabezpieczeń oraz dokumentacji. Inspektor nie ogranicza się do obejrzenia czoła instalacji. Powinien przejść alejki, sprawdzić miejsca narażone na kolizje, odczytać tablice nośności i porównać rzeczywiste użytkowanie z projektem.
Ocena stanu technicznego obejmuje weryfikację odkształceń elementów nośnych względem dopuszczalnych limitów określonych w normie PN-EN 15635 oraz dokumentacji producenta regału. Wiążące pozostają dane z projektu, instrukcji i tablicy udźwigu. Typowe zakresy obciążeń rynkowych nie mogą zastępować informacji dostarczonych dla konkretnej instalacji.
- ramy, słupy, stężenia i belki pod kątem odkształceń, skręceń oraz pęknięć,
- kotwy, stopy i posadzka w miejscach przenoszenia obciążeń,
- zawleczki zabezpieczające, połączenia i kompletność wyposażenia,
- ochrony słupów, odbojnice, prowadnice i wygrodzenia,
- tablice nośności oraz zgodność konfiguracji z dokumentacją,
- sposób składowania i zgodność ładunków z dopuszczalnym obciążeniem gniazda oraz ramy.
Jeśli magazyn dopiero powstaje lub przechodzi reorganizację, warto połączyć audyt z usługą projektowania magazynu. W kompleksowej realizacji Regał Expert przygotowuje projekt układu regałów i rysunek przestrzenny, uwzględniając alejki, nośności oraz wysokości poziomów dobierane do palet i projektu.
Klasyfikacja uszkodzeń: zielone, żółte i czerwone ryzyko
W przypadku wykrycia uszkodzenia regał należy niezwłocznie zaklasyfikować do jednego z trzech poziomów ryzyka. Taki podział pozwala zdecydować, czy instalacja może dalej pracować, czy wymaga ograniczeń, czy też konieczne jest natychmiastowe wyłączenie pola.
- Poziom zielony - uszkodzenie jest monitorowane, a regał może być dalej użytkowany pod warunkiem obserwacji i ponownej kontroli w ustalonym terminie.
- Poziom żółty, nazywany też bursztynowym - wymagana jest naprawa w terminie wskazanym w raporcie, a po opróżnieniu danego miejsca nie należy go ponownie obciążać do czasu usunięcia problemu.
- Poziom czerwony - występuje ryzyko krytyczne, dlatego należy zastosować natychmiastowy zakaz użytkowania, odciążyć pole, wygrodzić obszar i zlecić naprawę przed ponownym dopuszczeniem do pracy.
Regularne przeglądy regałów magazynowych chronią przedsiębiorstwo przed sytuacją, w której drobna nieprawidłowość staje się przyczyną awarii, przestoju lub zagrożenia dla ludzi. Po usunięciu uszkodzenia warto wykonać kontrolę potwierdzającą skuteczność naprawy.
Tablice nośności, dokumentacja i raport z przeglądu regałów
Brak tablic nośności stanowi naruszenie wymagań normy oraz przepisów BHP, ponieważ pracownicy nie mają pewnej informacji, jakie obciążenie można bezpiecznie składować na poziomie, w gnieździe i w ramie. Do czasu potwierdzenia dopuszczalnych parametrów z dokumentacji lub projektu dane pole powinno być traktowane jako niedopuszczone do normalnej eksploatacji.
Tablica powinna wskazywać co najmniej typ systemu, dopuszczalne obciążenia, konfigurację poziomów, podstawowe ograniczenia użytkowania oraz dane umożliwiające powiązanie tablicy z dokumentacją. Jeżeli zmienia się liczba poziomów, wysokość belek albo przeznaczenie regału, sama stara tablica może nie wystarczyć.
Raport z przeglądu regałów magazynowych powinien być praktycznym dokumentem roboczym, a nie wyłącznie załącznikiem do segregatora. Dobry protokół zawiera:
- identyfikację kontrolowanej instalacji i lokalizację pól,
- opis zakresu kontroli i zastosowanych kryteriów oceny,
- wykaz uszkodzeń, ich klasyfikację oraz dokumentację zdjęciową,
- zalecenia pokontrolne, priorytet działań i terminy napraw,
- wskazanie pól wyłączonych lub warunkowo dopuszczonych,
- termin kolejnej kontroli oraz podpis osoby wykonującej.
Magazyn powinien prowadzić rejestr uszkodzeń. Taki rejestr porządkuje zgłoszenia kolizji, naprawy, decyzje o wyłączeniu pól i historię serwisu regałów magazynowych. Gdy potrzebne są naprawy, Regał Expert zapewnia serwis regałów, a także dostarcza akcesoria zwiększające ochronę konstrukcji, takie jak ochraniacze słupów.
Regały wysokiego składowania i systemy specjalne: na co zwrócić uwagę?
Magazyn wysokiego składowania wymaga dokładniejszej oceny geometrii, ponieważ nawet niewielkie odchyłki przy posadzce mogą mieć duże znaczenie na większej wysokości. Inspektor powinien weryfikować pionowość ram, stan kotew, odbojnic i zabezpieczeń słupów, a w korytarzach VNA także jakość oraz równość posadzki zgodnie z wymaganiami projektu i PN-EN 15620. Znaczenie ma również zgodność rzeczywistych alejek z pracą wózka jezdniowego oraz zachowanie prześwitów przy ładunkach. Im wyższy system i im węższe korytarze, tym większą wagę mają precyzja montażu, aktualna dokumentacja oraz stała kontrola stanu.
Dotyczy to zarówno systemów standardowych, jak regały paletowe, jak i rozwiązań o większej gęstości składowania. W ofercie Regał Expert znajdują się także systemy specjalistyczne, w tym regały wjezdne, przepływowe, mobilne, przesuwne, półkowe, wspornikowe, antresole i koszowe. Każdy typ wymaga kontroli dostosowanej do sposobu pracy i rodzaju ładunku.
Jak przygotować magazyn do przeglądu?
Przygotowanie magazynu do audytu wymaga uporządkowania dokumentów, wyznaczenia osoby do asysty i zapewnienia dostępu do konstrukcji. Dobrze przygotowany przegląd przebiega szybciej, a raport daje pełniejszy obraz ryzyka.
- Wyznacz PRSES lub inną osobę odpowiedzialną za asystę podczas kontroli.
- Przygotuj dokumentację techniczno-ruchową, projekt, tablice nośności i wcześniejszy raport.
- Udostępnij rejestr uszkodzeń, kolizji i wykonanych napraw.
- Zapewnij dostęp do słupów, kotew, stóp, belek, zabezpieczeń oraz newralgicznych alejek.
- Oznacz pola wyłączone, miejsca po kolizjach i obszary wymagające szczególnej uwagi.
- Przekaż informacje o zmianach konfiguracji, rodzaju ładunku i sprzęcie transportowym.
Jeżeli przegląd ujawnia, że układ regałów nie odpowiada aktualnym procesom logistycznym, warto rozważyć optymalizację powierzchni magazynowej. Do wyceny nowego lub modernizowanego systemu potrzebne są podstawowe dane: powierzchnia i wysokość hali, rodzaj ładunku oraz sprzęt transportowy. Regał Expert odpowiada na zapytania sprawnie i rzeczowo.
Montaż a późniejsze przeglądy techniczne regałów
Bezpieczne użytkowanie zaczyna się już na etapie montażu. Instalacja zgodna z projektem ogranicza ryzyko odchyłek, błędnych połączeń i niewłaściwego kotwienia. Nasze ekipy montażowe pracują bez podwykonawców, montują systemy zgodnie z PN-EN 15635, przekazują dokumentację oraz tablice udźwigu.
Przeglądy techniczne regałów są wtedy łatwiejsze do prowadzenia, ponieważ inspektor ma punkt odniesienia: projekt, dokumentację producenta i rzeczywistą konfigurację. Problem pojawia się, gdy regały są samodzielnie przerabiane, poziomy są przekładane bez analizy nośności, a tablice nie są aktualizowane. W takim przypadku regularny przegląd regałów magazynowych może wskazać konieczność weryfikacji projektu lub ograniczenia obciążeń.
Jak zadbać o bezpieczeństwo w magazynie?
Aby zadbać o bezpieczeństwo w magazynie, należy połączyć codzienną obserwację, cotygodniowy nadzór PRSES, okresowe przeglądy oraz regularny audyt ekspercki. Kluczowe jest nie tylko wykonanie kontroli, ale także wdrożenie zaleceń, prowadzenie rejestru uszkodzeń i aktualizacja dokumentacji po każdej zmianie konfiguracji.
Przepisy BHP i norma nie traktują regału jak biernego wyposażenia. To konstrukcja pracująca pod obciążeniem, narażona na kolizje, błędy składowania i zużycie. Dlatego profesjonalny przegląd regałów magazynowych jest inwestycją w bezpieczeństwo pracowników, ciągłość procesów i ochronę majątku firmy.
FAQ - przeglądy regałów magazynowych przepisy
Czy przeglądy regałów magazynowych są obowiązkowe?
Tak. Obowiązek nie wynika z dozoru UDT, lecz z odpowiedzialności pracodawcy za bezpieczne warunki pracy oraz z wymagań normy PN-EN 15635. Pracodawca powinien organizować okresowe kontrole stanu, usuwać nieprawidłowości i dokumentować działania. Brak przeglądów utrudnia wykazanie, że stan regałów magazynowych jest kontrolowany.
Kto może zrobić przegląd regałów magazynowych?
Bieżącą kontrolę może wykonywać przeszkolony pracownik, a nadzór wewnętrzny prowadzi PRSES. Ekspercki przegląd regałów powinien wykonać kompetentny inspektor znający normy, konstrukcje i kryteria uszkodzeń. W praktyce najlepiej, gdy jest to osoba niezależna od codziennej pracy operacyjnej magazynu.
Jakie regały podlegają przeglądom?
Kontroli podlegają regały magazynowe używane do składowania ładunków: paletowe, półkowe, wspornikowe, przepływowe, wjezdne, mobilne, przesuwne oraz konstrukcje specjalistyczne. Zakres oceny zależy od typu systemu, sposobu pracy, obciążenia, dokumentacji i ryzyka kolizji.
Co oznaczają kolory uszkodzeń według PN-EN 15635?
Poziom zielony oznacza obserwację i dalsze użytkowanie pod kontrolą. Poziom żółty oznacza konieczność naprawy w wyznaczonym terminie oraz brak ponownego obciążania po opróżnieniu miejsca. Poziom czerwony oznacza krytyczne uszkodzenie: regał trzeba natychmiast rozładować, wygrodzić i wyłączyć z eksploatacji.
Co zawiera raport z przeglądu regałów?
Raport powinien zawierać identyfikację instalacji, zakres kontroli, wykaz uszkodzeń, klasyfikację ryzyka, zalecenia naprawcze, terminy działań, dokumentację zdjęciową i termin kolejnego audytu. Raport z przeglądu regałów stanowi podstawę decyzji o naprawach, ograniczeniach i dopuszczeniu pól do dalszej pracy.
Czy brak tablic nośności może wstrzymać użytkowanie regału?
Tak. Bez tablicy nośności pracownik nie wie, jakie obciążenie jest dopuszczalne dla konkretnej konfiguracji. Do czasu odtworzenia danych z dokumentacji, projektu lub informacji producenta regał powinien być traktowany ostrożnie, a w razie braku potwierdzenia parametrów wyłączony z normalnej eksploatacji.
